"Ons sterren wordt voortdurend gevraagd of we "In één woord" willen samenvatten wat iets of iemand voor ons betekent. Wij sterren zijn gemiddeld genomen dan te dom of te schijterig om te zeggen 'waarom eigenlijk? Waarom zou ik dat in godsnaam in één woord moeten doen? Wie heeft daar baat bij?' Nee, wij gaan er eens goed voor zitten en geven het dienstdoende gansje van HP de Tijd, de redactie van Ursul de Geer of Schoolkrant de Inktvlek van het Cunnilingius College uit Nijmegen precies waar ze om vragen. 'Wat was voor u, in één woord, Zak en As?' Nou, lekker vijftienjarig blond schoolkrantepaardestaartje van me, dat zal ik je vertellen: Zak en As was voor mij TEKST. Zo, die kan in de kop. Erik van Muiswinkel: Zak en As was voor mij TEKST. Maar mag ik bij deze bundeling van onze teksten ook even uitleggen waarom? Fijn.

Die teksten, het werd me bij herlezing en correctie pijnlijk duidelijk, waren niet voor tachtig, niet voor negentig, maar voor vijfennegentig procent door Justus geschreven. Ik was dan ook ernstig in de verleiding om te antwoorden 'Zak en As was voor mij Justus', maar daarmee zou ik toch de kern niet helemaal geraakt hebben. Ikzelf heb om precies te zijn geschreven: 'Ons Dorp' uit Hij is Justus..., 'Meisjes van Dertien' uit de Neushoorn, 'Ontdek je Plekje' (bij de foto's van Gideon van Oel, naar een idee van Justus), en tot slot het 'Verzetslied' uit de Nationaal Kampioen. Getweeën hebben Justus en ik geschreven het Bejaardenlied, De Indiër-sketch en de Gladiolus Alatus uit de Neushoorn, en verder is een aantal scènes al spelend ontstaan, vooral als het om Typetjes ging.

Zak en As is ontstaan uit de bureaulade van Justus, die in 1982 uitpuilde van teksten en ideeën die het daglicht moesten zien. Wie moest ze uitvoeren? Justus draaide 023-28 56 69, Prins Mauritslaan 30 te Haarlem, en kreeg te horen dat cabaret 'uit' was en dat het me niks leek. Helaas heb ik geen karakter, dus zes jaar later hadden wij het aangezicht van Nederlandse cabaret in de jaren '80 mede bepaald. Vroeg in 1991 vertelde Justus mij in de auto terug uit Groningen dat cabaret inmiddels wel 'uit' was, althans uitgeput, in elk geval wat hem betrof, en dat hij verder wilde, de lach voorbij, dat hij ons publiek haatte en ons eigenlijk ook, al waren we natuurlijk zijn beste vrienden, en hij wou ons een tijd niet zien maar we moesten wel van hem houden... enfin, heel even namen we het met een korreltje zout, maar Justus heeft wel karakter, dus twee weken later was definitief besloten dat Zak en As na Ontkent Alles ophield te bestaan.

Pers en publiek waren het er over eens dat wij het van onze tekst moesten hebben. Onze kleding is tot het bittere einde object van discussie en hoon geweest, beweging en dans daar hoefden we al helemaal niet over te praten, décors werden met het verruimen van de financiën wat beter, de muziek werd eerst te cabaretesk bevonden en later te veel weggedrukt tussen verhaallijnen en tekstgeweld.

Eric, Justus, Diederik en ik dachten daar allemaal het onze van, maar dat die Van Oel-teksten het schip door alle brandingen voerde, daar kon toch niemand aan twijfelen. Wie ze nu terugleest weet weer waarom. Zak en As haalde alle grote bloemlezingen van de afgelopen zes jaar. De meeste nummers zouden -met lichte aanpassingen- zó weer uitgevoerd kunnen worden.

Marcus Ravenhorst maakte van 1985 tot en met 1991 deel uit van een zeer select groepje diehard-fans, en dankzij zijn inspanningen en die van Marjan Hendriks en Justus zelf, die alle banden uittypten, zweeft er nu eindelijk iets tastbaars van die snel vervagende 'Wonder Years' door cyberspace."


Erik van Muiswinkel